Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza yargılamasında mahkûmiyet kararı verilmesine rağmen hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını sağlayan önemli bir kurumdur. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesi, 31.07.2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile kapsamlı biçimde yeniden düzenlendi. Aşağıda güncel metne göre şartları ve sonuçları özetliyoruz.
Kısaca: İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında HAGB mümkündür. Sanık beş yıl denetime tabi tutulur; bu süre sorunsuz geçerse dava düşer. HAGB verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırımlara çevrilemez.
Hangi cezalarda HAGB verilebilir?
Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkeme HAGB kararı verebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir.
Şartlar nelerdir?
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması,
- Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını gözeterek yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması,
- Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi.
Zarar derhal giderilemiyorsa, zararın denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir. Yargıtay, zararın giderilmesi şartının somut ve belirlenebilir bir maddi zararı ifade ettiğini, mahkemenin bu zararı belirleyip sanığa gidermek isteyip istemediğini sorması gerektiğini vurgulamaktadır (bkz. karar özetimiz).
Denetim süresi ve yükümlülükler
- HAGB kararıyla sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulur.
- Denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez.
- Mahkeme, bir yılı geçmemek üzere; eğitim programına devam, gözetim altında çalışma, belli yerlere gitmeme veya devam etme gibi denetimli serbestlik tedbirlerine hükmedebilir.
- Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
HAGB kararında erteleme ve seçenek yaptırım
Güncel düzenlemeye göre açıklanması geri bırakılan hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara çevrilemez. Bu nedenle savunma stratejisi belirlenirken HAGB ile erteleme veya adli para cezasına çevirme seçenekleri arasındaki tercih iyi değerlendirilmelidir.
Denetim süresi iyi geçerse
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir.
Yeni suç işlenirse veya yükümlülüklere uyulmazsa
Bu durumda mahkeme hükmü açıklar. Ancak yeni düzenleme mahkemeye, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir hüküm kurma imkânı tanır. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir.
Kanun yolu ve kayıt
HAGB kararına karşı, CMK m. 272/3 saklı kalmak üzere istinaf yoluna başvurulabilir. Karar, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından kullanılabilir; adli sicil kaydında görünmez.
HAGB uygulanmayan suçlar
İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında HAGB uygulanmaz.
Dava zamanaşımı sürelerini ceza dava zamanaşımı aracımızla görebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olayın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. Yazının izinsiz kopyalanması veya çoğaltılması yasaktır; kaynak gösterilerek kısa alıntı yapılabilir.
Bu konuda sorunuz mu var?
Sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Uygun bulunan sorular, Av. Mustafa Toprak’ın genel nitelikteki cevabıyla birlikte bu sayfada yayımlanır.
Bu sayfa için henüz yayımlanmış bir soru yok. İlk soruyu siz sorun.