Trafik kazasında araç değer kaybı: sigortaya başvuru ve tazminat süreci

Kusursuz ya da kısmen kusurlu olduğunuz bir trafik kazasından sonra aracınız tamir edilse bile, ikinci el piyasasındaki değeri çoğu zaman eskisi gibi olmaz. Bu farka “değer kaybı” denir ve belirli koşullarla karşı tarafın trafik sigortasından talep edilebilir.

Değer kaybı nedir?

Değer kaybı, kazadan önce aracın sahip olduğu piyasa değeri ile onarımdan sonraki piyasa değeri arasındaki farktır. Onarım ne kadar özenli yapılırsa yapılsın, hasar kaydı ve değişen ya da boyanan parçalar alıcıların gözünde değeri düşürür. Bu kayıp, onarım masrafından ayrı bir zarar kalemidir.

Kimden talep edilir?

Değer kaybı, kazaya karışan karşı aracın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortacısından, poliçe limitleri içinde istenebilir. Limiti aşan kısım için kusurlu sürücü ve araç işleteni de sorumludur. Kendi kasko poliçeniz ise değer kaybını kural olarak teminat dışında bırakır; poliçenizdeki ek teminatları ayrıca kontrol etmek gerekir.

Tazminat miktarı kusur oranına göre belirlenir. Kazada tamamen kusurlu olan taraf, kendi aracındaki değer kaybını karşı tarafın sigortasından isteyemez.

Önce sigorta şirketine yazılı başvuru

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesine göre, zorunlu trafik sigortası sınırları içindeki taleplerde dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması gerekir. Sigorta kuruluşu başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir.

Başvuruda genellikle istenen belgeler:

• Kaza tespit tutanağı veya polis/jandarma tutanağı
• Araç ruhsatı ve sürücü belgesi fotokopileri
• Hasar fotoğrafları ve ekspertiz raporu
• Onarım faturaları
• Kimlik bilgileri ve ödeme yapılacak banka hesabı

Değer kaybı nasıl hesaplanır?

Hesaplama yöntemi, son yıllardaki kanun değişiklikleri ve Anayasa Mahkemesi kararlarıyla birkaç kez değişti. Anayasa Mahkemesi’nin 29.12.2022 tarihli, E. 2021/82, K. 2022/167 sayılı kararıyla Kanun’un 90. maddesine 2021’de eklenen düzenlemeler iptal edildi. Bugün Kanun’da düzenlenmeyen hususlarda Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleri uygulanır.

Uygulamada değer kaybı; aracın marka, model, yaş ve kilometresi, hasarın yeri ve büyüklüğü ile önceki hasar kayıtları dikkate alınarak, kazadan önceki ve onarımdan sonraki ikinci el piyasa değerleri karşılaştırılarak belirlenir. Uyuşmazlıkta bu tespit bilirkişi incelemesiyle yapılır.

Başvuru reddedilirse ya da eksik ödeme yapılırsa

Sigorta şirketi yanıt vermezse, talebi reddederse ya da düşük bir ödeme önerirse iki yol vardır: Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmak veya yetkili mahkemede dava açmak. Hangisinin uygun olduğu talep miktarına, şirketin tahkim sistemine üyeliğine, dava öncesi arabuluculuk şartının bulunup bulunmadığına ve dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Zamanaşımına dikkat

Kanun’un 109. maddesine göre motorlu araç kazalarından doğan maddi zararlara ilişkin talepler, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa, bu uzun süre uygulanır.

Sonuç

Belgelerin eksiksiz hazırlanması, yazılı başvurunun usulüne uygun yapılması ve sürelerin kaçırılmaması sonucu doğrudan etkiler. Sigorta şirketinin hesaplamasını kabul etmeden önce dosyanızı bir avukatla değerlendirmeniz hak kaybını önler.