İşe İade Davası: Arabuluculuktan Karara Adım Adım Rehber

İşten çıkarılan işçinin en önemli haklarından biri, feshin geçerli bir sebebe dayanmadığını ileri sürerek işe iade talep etmektir. Ancak bu hak sıkı şartlara ve çok kısa sürelere bağlıdır. Bu yazıda işe iade sürecini adım adım anlatıyoruz.

Kimler işe iade davası açabilir?

İş Kanunu m. 18’e göre iş güvencesinden yararlanmak için şu şartlar birlikte aranır:

• İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması (aynı işkolundaki işyerlerindeki toplam işçi sayısı dikkate alınır),
• İşçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması (yer altı işlerinde kıdem şartı aranmaz),
• İş sözleşmesinin belirsiz süreli olması,
• İşçinin, işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcılarından olmaması.

Geçerli sebep nedir?

İşveren, feshi işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayandırmak zorundadır. Sendika üyeliği, hamilelik, işverene karşı yasal yollara başvurma veya hastalık nedeniyle bekleme süresinde işe gelmeme gibi hâller geçerli sebep oluşturmaz. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir.

Adım 1: Bir ay içinde arabuluculuk

İş Kanunu m. 20 ve İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 uyarınca işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabuluculuk bürosuna başvurmak zorundadır. Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde (zorunlu hâllerde bir hafta uzatılarak) sonuçlandırır.

Arabuluculukta işe başlatma konusunda anlaşılırsa; işe başlatma tarihi, boşta geçen süre ücreti ve diğer hakların parasal miktarı ile işe başlatılmama hâlinde ödenecek tazminatın miktarı belirlenmek zorundadır. Aksi hâlde anlaşma sağlanamamış sayılır.

Taraflardan biri geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmazsa, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.

Adım 2: İki hafta içinde dava

Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenmelidir. Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık özel hakeme de götürülebilir. Dava ivedilikle görülür; istinaf incelemesinde bölge adliye mahkemesi kesin olarak karar verir.

Adım 3: Kararın sonuçları

• Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır.
• İşe başlatmazsa işçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı öder.
• Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları ödenir.
• Mahkeme bu tutarları dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler.

Adım 4: On iş günü içinde işe başvuru

İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır. Başvurmazsa fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarıyla sorumlu olur.

Diğer alacaklarınızı unutmayın

İşe iade davasıyla birlikte veya ayrıca; ödenmemiş ücret, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları da değerlendirilmelidir. Kıdem ve ihbar tazminatınızı kıdem ve ihbar hesaplama araçlarımızla tahmin edebilir, işe iade dava dilekçesi örneğimizi inceleyebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.